اردبیلایرانگردیشهر ها

آرامگاه و بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی که جد شاهان صفوی است، توسط فرزندش صدرالدین موسی ساخته شد و از ویژگی ها و زیبایی های آن می توان به ترکیب هنرهای مختلف چون معرق و مقرنس کاری، گچبری های چشم نواز، کتیبه های ارزشمند، نقره کاری، طلاکاری و هنرهای دیگر اشاره نمود.

آرامگاه و بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی
به این نوشته امتیاز دهید!

مجله گردشگری سفر خوب – شیخ صفی الدین اردبیلی جد شاهان سلسله صفوی است که خود از خاندان فیروزشاه زرین کلاه بوده است. زرین کلاه مردی فاضل و با تقوا بود که بین مردم محبوبیت خاصی داشت. وی که در سال ۶۵۰ هجری قمری چشم به جهان گشود در زمان حیات خود دارای پیروان بسیاری بود و همچنین خانقاه صفوی را در شهر اردبیل پایه گذاری کرد.او در سال ۷۳۵ قمری چشم از جهان فروبست.

بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی
بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

اما شیخ صفی الدین بیش از آن که به خاطر جدش و یا اشعارش شهرت داشته باشد، به خاطر نواده اش معروف است. شاه اسماعیل اول از نوادگان شیخ صفی الدین بعد از هشت و نیم قرن حکمرانی اقوام غیر ایرانی مانند اعراب و مغول ها اولین حکومت ایرانی را در ایران تأسیس کرد. همچنین او مذهب شیعه دوازده امامی را در ایران رسمی کرد که تا به امروز بر جای مانده است. همانند کورش کبیر که سلسله خود را به نام جد بزرگش هخامنش، هخامنشیان نامید، شاه اسماعیل نیز به احترام و البته به خاطر اعتبار شیخ صفوی دودمان خود را صفویه خواند.

این بقعه، آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی یکی از بزرگترین عرفای ایران است. از موارد منحصر به فرد در این بقعه می توان به ده‌ها اثر بدیع در مضامین مختلف رشته‌های هنری است که از آن جمله می‌توان به عالی ترین نوع کاشی کاری معرق و مقرنس و گچ‌بری کتیبه‌های زیبا و نفیس و خط خطاطان بزرگ دوره صفوی، منبت‌های ارزنده، نقره کاری، تذهیب و طلاکاری، نقاشی و تنگ‌بری اشاره کرد.

آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی یکی از مکان‌های تاریخی و باستانی شهر اردبیل در شمال باختری ایران و از آثار ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو است. در این محوطه علاوه بر مقبره شیخ صفی‌الدین اردبیلی، مقبره‌های شاه اسماعیل اول (نخستین پادشاه صفویه) و همسر شاه اسماعیل (مادر شاه طهماسب) و نیز برخی از مشایخ و صاحب‌منصبان دوران صفوی و نیز کشه‌شدگان جنگ چالدران، قرار دارد.

بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی که جد شاهان صفوی است، توسط فرزندش صدرالدین موسی ساخته شد و از ویژگی ها و زیبایی های آن می توان به ترکیب هنرهای مختلف چون معرق و مقرنس کاری، گچبری های چشم نواز، کتیبه های ارزشمند، نقره کاری، طلاکاری و هنرهای دیگر اشاره نمود.

بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

در فهرست جهانی یونسکو، سه صفت را برای بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی بر شمرده اند. اول آن که نشان دهنده شاهکاری از نبوغ و خلاقیت انسانی است. دوم آن که نشان دهنده تبادل ارزش های بشری در یک بازی زمانی، در یک منطقه فرهنگی از لحاظ پیشرفت معماری است. سوم آن که نمونه ای برجسته در معماری است که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نمایش می دهد. اما دلیل اهمیت این بنا در چشم ایرانیان چیز دیگری است.

ورودی بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی در جبهه شرقی میدان عالی قاپو قرار دارد که در دو لنگه چوبی آن به حیاط بزرگ باز می ‌شود و در جانب غربی همین میدان، سردر اصلی بقعه به نام عالی قاپو قرار داشته است که در دوران شاه عباس دوم به دست یوسف شاه بن ملک صفیا ساخته شده بود و ساختمان سردر اصلی بقعه و محوطه سه گنبد که مزین به کاشی معرق و کتیبه‌ هایی به خط رقاع و کوفی است، عظمت و جلوه خاصی به این مکان داده است.

بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی
بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

بخش های مختلف بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی از جمله حرم و دارالحفاظ، مقبره شاهزادگان در سمت شرقی دارالحفاظ، ایوان بزرگ رو به قبله دارالحدیث، چله خانه ‌های قدیم و جدید و محل جلوس شیخ صفی‌ الدین اردبیلی، مقبره مادر شاه طهماسب، مقصورهای در برابر ایوان دارالحدیث، محوطه شهیدگاه در شمال گنبد دارالحدیث، محل جلوس شیخ صدرالدین موسی، و حجره های متعلق به آن و ایاغ خانه است که در این مجموعه تاریخی جای گرفته و ذهن هر بیننده‌ ای را به خود معطوف می ‌کند.

بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی با دارا بودن بناهایی از سال ۷۳۵ تا ۱۰۳۸ هجری قمری به عنوان یک کلکسیون معماری، تزیینات معماری، کاشی‌ کاری، پرحجم معرق، نقاشی دیواری، صندوقهای قبور منبت و مشبک‌ کاری شده، دربهای نقره ‌ای و تالار چینی خانه بیانگر شکوه معماری مذهبی از دوره ایلخانی تا صفوی است.

این اثر از ساختار معماری فخیمی برخوردار است که گرد هم آمدن بسیاری از فضایل هنری آن را در مجموعه ‌های تاریخی ایران شاخص و متمایز کرده است.

بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی
بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

در سمت چپ سرسرای ورودی، مسجد جنت ‌سرا قرار دارد که به صورت فضای هشت ضلعی طراحی شده و فاقد محراب است و چنین به نظر می‌ رسد که فضای جنت‌ سرا بیشتر برای انجام مراسم صوفیانه و گرفتن مجالس سماع عارفانه بوده و سنگ میدان یا «میدان داشی» آن هنوز در مجموعه بقعه شیخ صفی الدین موجود است.

مسجد جنت‌ سرا در گذشته دور دارای سقف گنبدی بوده که پس از فرو ریختن در دوره قاجاریه، سقفی چوبی و مسطح روی آن ایجاد شد و بر ۱۶۶ ستون چوبی استوار شده و از نمای بیرونی مشرف به صحن داخلی سرسرای عظیمی است که در مقابل آن پنجره مشبک گره چینی نصب شده و در جناحین آن دو نیم قوس در ورودی اتاق متولی قرار گرفته است.

قندیل خانه

بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی
بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

قندیل خانه معروف ترین و زیباترین قسمت بنا است که بعد از سرسرای ورودی به چشم می خورد. این مجموعه تداعی گر قندیل های طبیعی غارها اما به شکلی اعیانی است که ارتباط بین انسان و طبیعت را به شکلی استادانه به مرحله ای جدید ارتقا می دهد. در قسمت شرقی این قسمت چینی خانه مشهور بقعه قرار دارد که عالی ترین نمونه مقرنس کاری صفوی است. ترکیب رنگ و طلای ناب مقرنس چینی خانه را از تمام نمونه های موجود متمایز می کند. این سرا را چینی خانه می نامند چرا که ظروف چینی صفوی در این قسمت نگهداری می شدند.

وضعیت کنونی بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

سردر اصلی و کاشی کاری بقعه شیخ صفی الدین تا سال ۱۳۲۱ خورشیدی در ضلع شمالی میدان فعلی عالی قاپو قرار داشته که در آن سال بقایای سردر به دستور اداره کلباستان‌شناسی برداشته شد و کاشیهای معرق آن فعلاً در انبار بقعه نگهداری می‌شوند. سردر یادشده در زمان شاه عباس دوم برای بقعه ساخته شد و زیر نظر اسماعیل نقاش اردبیلیدر سال ۱۰۵۷۷ به اتمام رسید. در حال حاضر هیچ گونه آثاری از این سردر مشهود نیست.

برچسب ها
نمایش بیشتر

اسماعیل رزم آرا

اسماعیل رزم آرا هستم علاقه مند به دنیای اینترنت و طراحی وب و همچنین راه اندازی سایت های اینترنتی در زمینه های مختلف

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
قالب وردپرس